جامعه شناسی صنعتی، جلد ۲، شماره ۲، صفحات ۱۲۱-۱۴۰
عنوان فارسی نقش واسطه‌ای احساس تنهایی در رابطه بین مدت‌زمان استفاده از گوشی هوشمند و اعتیاد به آن
چکیده فارسی مقاله مقدمه: امروزه گوشی‌های هوشمند به ابزاری جدایی‌ناپذیر در زندگی افراد، به ویژه نوجوانان دانش‌آموز، تبدیل شده‌اند. این دستگاه‌ها با قابلیت‌های پیشرفته رایانه‌ای، امکان دسترسی به سرگرمی، شبکه‌های اجتماعی، ایمیل، منابع علمی و ارتباط با همکلاسی‌ها را فراهم می‌کنند. علی‌رغم مزایای فراوان در تسهیل ارتباطات و دسترسی به اطلاعات، نگرانی‌های جدی درباره استفاده افراطی و پتانسیل اعتیادآور آنها پدید آمده است که لزوم مدیریت صحیح و آگاهانه را ضروری می‌سازد. هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه‌ی بین مدت زمان استفاده و اعتیاد به گوشی‌های هوشمند با نقش واسطه‌ای احساس تنهایی بود.

روش: این پژوهش از نوع همبستگی بود. جامعه آماری، کلیه دانش‌آموزان مقطع متوسطه شهر شیراز در سال تحصیلی 1404-1403 بود که تلفن همراه داشتند و 282 نفر به عنوان نمونه تعیین و بر اساس پیشنهاد کلاین و با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌های مورد نیاز از طریق پرسشنامه‌ی اعتیاد به تلفن همراه، مقیاس احساس تنهایی عاطفی و اجتماعی بزرگسالان، و پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته در مورد مدت زمان استفاده از اینترنت جمع‌آوری گردید. برای تحلیل داده‌ها از ضریب همبستگی پیرسون و روش مدل‌سازی معادلات ساختاری بهره گرفته شد.

یافته­ ها: یافته ها نشان داد، 11 درصد از واریانس اعتیاد به گوشی‌های هوشمند توسط مدت زمان استفاده از این دستگاه‌ها و احساس تنهایی تبیین می‌شود. مدل برازش شده نشان داد، مدت زمان استفاده از اینترنت تاثیر مستقیم و مثبت بر اعتیاد به تلفن همراه(17/0=β) و احساس تنهایی (29/0=β) دارد. همچنین احساس تنهایی تاثیر معناداری بر اعتیاد به تلفن همراه (23/0=β) داشته و اثر غیرمستقیم مدت زمان استفاده از اینترنت بر اعتیاد به تلفن همراه از طریق احساس تنهایی (07/0=β) است که معنا­دار و قابل توجه است.

نتیجه‌گیری: نوجوانانی که از تعاملات اجتماعی واقعی فاصله گرفته و احساس انزوا و تنهایی را تجربه می‌کنند، اغلب به فضای مجازی و تلفن همراه روی می‌آورند تا از احساسات منفی و موقعیت‌های ناخوشایند بگریزند. این امر می‌تواند به افزایش خطر اعتیاد به این دستگاه‌ها منجر شود. بنابراین، توجه به ابعاد روانشناختی و تنظیم زمان استفاده از تلفن همراه برای پیشگیری مؤثر از اعتیاد در این گروه سنی ضرورت دارد. همچنین، آموزش مهارت‌های مقابله‌ای و تقویت حمایت‌های اجتماعی می‌تواند نقش مهمی در کاهش احساس تنهایی و به تبع آن کاهش گرایش به اعتیاد تلفن همراه ایفا کند.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله اعتیاد به تلفن همراه هوشمند،مدت زمان استفاده،احساس تنهایی،نوجوانان،
عنوان انگلیسی Examining the Relationship Between Duration of Smartphone Use and Smartphone Addiction with the Mediating Role of Loneliness
چکیده انگلیسی مقاله Introduction: Smartphones have become an integral part of everyday life, particularly among adolescent students. Equipped with advanced computational capabilities, these devices facilitate access to entertainment, social networks, emails, educational resources, and peer communication. Despite the undeniable benefits in enhancing connectivity and information access, concerns have been raised about excessive use and the potential for behavioral addiction. These concerns underscore the critical need for informed and effective management strategies. Accordingly, the present study aimed to investigate the relationship between duration of smartphone use and smartphone addiction, considering the mediating role of perceived loneliness.
Method: This study employed a descriptive correlational design. The population comprised all high school students in Shiraz during the 2024-2025 academic year who owned smartphones. A sample of 282 participants was selected using multi-stage cluster random sampling, in line with Klein’s recommendations. Data collection instruments included the Smartphone Addiction Scale, the Adult Emotional and Social Loneliness Scale, and a researcher-developed questionnaire assessing internet usage duration. Data were analyzed using Pearson’s correlation coefficient and Structural Equation Modeling (SEM).
Findings: The results indicated that 11% of the variance in smartphone addiction was accounted for by duration of use and loneliness. The fitted structural model demonstrated that duration of internet use exerted a significant positive direct effect on smartphone addiction (β = 0.17) and on loneliness (β = 0.29). Loneliness, in turn, had a significant direct effect on smartphone addiction (β = 0.23). Furthermore, the indirect effect of duration of internet use on smartphone addiction through loneliness was statistically significant (β = 0.07).
Conclusion: Adolescents who experience social withdrawal and heightened feelings of loneliness tend to increasingly rely on virtual environments and smartphones as a coping mechanism to escape negative emotions and adverse situations. This behavioral tendency may elevate their risk of developing smartphone addiction. These findings highlight the importance of addressing psychological factors and regulating smartphone usage time to effectively prevent addiction within this demographic. Moreover, interventions focusing on enhancing coping strategies and strengthening social support networks could play a pivotal role in mitigating loneliness and, consequently, reducing susceptibility to smartphone addiction.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله اعتیاد به تلفن همراه هوشمند,مدت زمان استفاده,احساس تنهایی,نوجوانان
نویسندگان مقاله صفا مجبل علی الجبوری |
دانشجوی کارشناسی ارشد ، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

محمدرضا فیروزی |
دانشیار، گروه روانشناسی ,و علوم تربیتی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

سحر جهانبخش گنجه |
استادیار، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

نشانی اینترنتی https://jis.yu.ac.ir/article_734138_a893540817a52dd3cbf075ce5ab17fc4.pdf
فایل مقاله دریافت فایل مقاله
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات